ساختارهای کنترلی در VB.NET ( بخش دوم )

در بخش اول اين مقاله با اسکريپت های ويژوال بيسيک و ساختارهای کنترلی در VB.NET به صورت اجمالی آشنا شديم . در بخش دوم به بررسی ساختارهای تصميم گيری ، خواهيم پرداخت .
همانگونه که قبلا" اشاره گرديد ، با استفاده از ساختارهای تصميم گيری ، يک و يا چندين شرط بررسی و بر اساس نتايج بدست آمده ، دستور و يا دستوراتی اجراء و يا از اجرای دستور و يا دستوراتی صرفنظر می گردد . در VB.NET از دو روش متفاوت در اين رابطه استفاده می گردد :

If ...Then : تعداد مسيرهائی را که می توان پس از بررسی يک عبارت شرطی انتخاب نمود ، اندک است .
Select Case :تعداد مسيرهائی را که می توان پس از بررسی يک عبارت شرطی انتخاب نمود ، زياد است .

If ...Then : تعداد مسيرهائی را که می توان پس از بررسی يک عبارت شرطی انتخاب نمود ، اندک است .
Select Case :تعداد مسيرهائی را که می توان پس از بررسی يک عبارت شرطی انتخاب نمود ، زياد است .

مثلا" در صورتی که در يک برنامه قصد طرح اين پرسش از کاربران را داريم که : " آيا می خواهيد قرار ملاقات خود را از طريق تلفن ، نهائی نمائيد ؟"قطعا" پاسخ به سوال فوق دو گزينه بيشتر نخواهد داشت ( پاسخ مثبت ( True ) و منفی ( False ) ) . بنابراين می توان در چنين مواردی از ساختار If...Then استفاده نمود . ولی در صورتی که از کا ربر پرسش شود که : " آيا می خواهيد قرار ملاقات خود را از طريق تلفن ، فاکس و يا Email ، نهائی نمائيد ؟" ، با توجه به تعداد گزينه های موجود ، ترجيح داده می شود که از ساختار Select Case استفاده شود .
قبل از پرداختن با جزئيات نحوه استفاده از ساختارهای فوق ، لازم است با برخی عملگرها که از آنان به منظور ايجاد عبارات شرطی استفاده می شود،بيشتر آشنا شويم .

عملگرهای مقايسه ای
عملگرهای مقايسه ای در VV.NET عبارتند از :

کاربرد	عملگر
مساوی	=
کوچکتر از	>
کوچکتر يا مساوی	=>
نامساوی	<>
بزرگتر	<
بزرگتر يا مساوی	=>

عملگرهای منطقی
در VB.NET از عملگرهای منطقی متعددی استفاده می شود. جدول زير برخی از متداولترين آنان را نشان می دهد :

مثال	کاربرد	عملگر
If A=1 AND B=2 Then	در صورت درست بودن تمامی عملوندها ، شرط مورد نظر ارزش درست را پيدا خواهد کرد .	AND
If A=1 OR B=2 Then	درصورت درست بودن يکی از عملوندها ، شرط مورد نظر ارزش درست را پيدا خواهد کرد	OR
If NOT A=1 Then	مقدار مخالف شرط را بر می گرداند . در صورتی که شرط مورد نظر ارزش درست را داشته باشد ، NOT آن مقدار نادرست را برمی گرداند .	NOT

اولويت عملگرهای فوق به ترتيب OR,AND,NOT می باشد .

ساختار If...Then

ساختار فوق دارای چهار بخش اساسی است :

يک عبارت که شامل يک و يا چندين شرط است که ماحصل آن True و يا False خواهد بود .
کد لازم در صورتی که نتيجه عبارت شرطی ، درست باشد .
کد لازم در صورتی که نتيجه عبارت شرطی نادرست باشد ( اختياری )
يک عبارت که نشاندهنده پايان ساختار است .

برای ايجاد ساختار If...Then ازروش های متفاوتی استفاده می گردد . برای انتخاب گرامر مناسب می بايست به دو سوال فوق پاسخ داده شود :

در مواردی که نتيجه عبارت شرطی False گردد ، قصد انجام کار( و يا کارهای ) خاصی را داريد ؟
در صورتی که نتيجه عبارت شرطی درست باشد ، قصد اجرای بيش از يک دستور را داريد ؟

If..Then : ساده ترين روش استفاده ازساختار تصميم گيری است . در صورت استفاده از ساختار فوق و در مواردی که نتيجه عبارت شرطی نادرست ( False ) باشد ، نمی توان دستور ويا دستوراتی را اجراء نمود .

If A=1 Then TestMessage.Text = " نتيجه عبارت شرطی ، درست است "

در صورتی که قصد داشته باشيم پس از بررسی عبارت شرطی و درست بودن آن بيش از يک دستور را اجراء نمائيم ، می بايست پس از درج دستورات مورد نظر ، از يک End If در قسمت پايانی دستورات ، استفاده نمائيم .

If A=1 Then
TestMessage.Text = " در صورت درست بودن شرط ، دو دستور اجراء می گردد "
B = 2
End If

If...Then...Else : از ساختار فوق در مواردی که قصد داشته باشيم پس ازبررسی عبارت شرطی و با توجه به نتيجه آن ( درست و يا نادرست ) دستورات خاصی را اجراء نمائيم ، استفاده می شود .

If A=1 Then
TestMessage.Text = " در صورت درست بودن شرط ، اجراء می گردد"
Else
TestMessage.Text = " در صورت نادرست بودن شرط ، اجراء می گردد"
End If

If...Then ...ElseIf : با اين که استفاده از ساختار فوق به منظور تصميم گيری بندرت انجام می شود ، ولی در موارد خاصی لازم است که از اين ساختار استفاده شود. با استفاده از ساختار فوق می توان عبارات شرطی متفاوتی را با يکديگر ترکيب و بر اساس نتايج بدست آمده ، دستور و يا دستورات خاصی را با توجه به وضعيت بوجود آمده ، اجراء نمود . بدين منظور لازم است که هر يک از حالات موجود را با استفاده از ElseIf از يکديگر جدا نموده و در نهايت تمامی ساختار را با استفاده از End If به پايان رساند .

If A=1 Then
      TestMessage.Text = " A=1"
ElseIf A=2 Then
      TestMessage.Text = " A=2 "
ElseIf A=3 Then
      TestMessage.Text = " A=3 "
End If

مثال : نحوه استفاده از ساختار If...Then
در اين مثال کامپيوتر عددی را به صورت تصادفی توليد نموده و از شما درخواست می شود که اين عدد را تشخيص دهيد .

مرحله اول : تايپ کد زير با استفاده از يک ويرايشگر

چه عددی را بخاطر سپرده ام ؟

    1
    2
    3
    4
    5
    6
    7
    8
    9
    10

مرحله دوم : پس از ذخيره کد فوق در فايلی با نام ifthen.aspx و مشاهده آن در مرورگر ، خروجی زير را خواهيم داشت :

مرحله سوم : انتخاب عدد مورد نظر و کليک بر روی دکمه "تشخيص عدد "

توضيحات :

با استفاده از کنترل > که اعداد يک تا ده را نمايش می دهد از کاربر خواسته ايم که عددی را انتخاب نمايد .
در کد نوشته شده دو متغير به اسامی theNumber و theGuess تعريف که از آنان به منظور ذخيره عدد توليد شده تصادفی و عدد حدس زده شده توسط کاربر استفاده می گردد .
برای توليد اعداد تصادفی از تابع ()rnd استفاده شده است. تابع فوق ، يک عدد اعشاری بين صفر و يک را توليد می نمايد . برای داشتن يک عدد تصادفی بين يک تا ده ، می بايست عدد توليد شده را در ده ضرب نمود . بدين ترتيب يک عدد بين صفر تا ده توليد می شود .
با استفاده از ساختار If...Then بررسی لازم در خصوص عدد انتخاب شده توسط کاربر و مقايسه آن با عدد تصادفی توليد شده انجام و بر اساس آن پيام مناسبی به کاربر ارائه خواهد شد .

ساختار Select Cast
يکی از چالش های استفاده از ساختار If...Then در مواردی است که قصد داشته باشيم تعداد سه و يا بيش از سه وضعيت را بکمک آن مقايسه نمائيم . مثلا" در صورتی که بخواهيم يک کاربر را بر اساس انتخاب انجام شده به شش صفحه وب مجزاء هدايت نمائيم ، استفاده از ساختار If...then علاوه بر اين که کد برنامه را ناخوانا خواهد کرد ، سرعت اجرای کد نوشته شده نيز کندتر می گردد. در چنين مواردی می توان از ساختار Select Case استفاده نمود .

مثال : نحوه استفاده از ساختار Select Case

مرحله اول : تايپ کد زير با استفاده از يک ويرايشگر

    کدام شهرستان را برای مسافرت انتخاب می نمائيد ؟


      تهران
      اهواز
      شيراز




<asp:label id="message" runat="server"/>

مرحله دوم : پس از ذخيره کد فوق در فايلی با نام selectcase.aspx و مشاهده آن در مرورگر ، خروجی زير را خواهيم داشت :

مرحله سوم : انتخاب گزينه مورد نظر و کليک بر روی دکمه " ارسال درخواست "

توضيحات :

با استفاده از کنترل <asp:radiobuttonlist> ، مجموعه ای از گزينه ها ارائه شده است .
با استفاده از ساختار Select Case بررسی لازم در خصوص گزينه انتخاب شده توسط کاربر انجام و متناسب با آن پيام خاصی در کنترل lablel نمايش داده می شود .
در صورتی که به هر دليلی يکی از گزينه های ارائه شده، انتخاب نشود و يا خطای خاصی اتفاق افتاده باشد که داده انتخابی با هيچيک از موارد ذکر شده در ساختار Select Case مطابقت ننمايد ، بخش Case else ساختار Select Case انتخاب و دستورات موجود در اين بخش اجراء خواهند شد .